Review: “Quẩn quanh trong tổ” của Phan An
By Khổng Loan
Nói luôn là tôi không phải người thích đọc fiction. Trong cái máy Kindle hầm bà lằng đủ thử của mình, tôi nhớ là mình luôn “skip” các loại fiction để mò tới những thứ non-fiction, và khi nào chán lắm thì mới đọc đến dạng fiction. 2 truyện gần đây nhất mà tôi đọc trong 2 tuần qua là “Búp bê Thượng Hải” (vừa đọc vừa cười hí hí, thật chả ra làm sao) và “Thiên táng” (vừa đọc vừa sướng vì các chi tiết thực là văn hóa, thực là yêu, thực là cảm xúc).
Nhưng một ngày thứ 7 để đọc xong “Quẩn quanh trong tổ” của Phan An, có thể nói, là không lãng phí.
Tôi mua cuốn sách mới của Phan An, chỉ vì tò mò không biết chủ nhân của “Lá cải blog” (mà chấm ọoc – org hẳn hòi. Chắc định làm “think-tank” về lá cải) viết ra sao. Những lời bình luận trên blog của Phan An, quả là cũng khiến những người làm báo đôi lúc thấy xấu hổ. Đời cũng cần những lúc bị “đâm” cho vài nhát, để tỉnh lại, để đừng “tự dối mình, dối người”.
Trong “Quẩn quanh trong tổ”, Phan An đâm nhiều nhát lắm.
Có người sẽ ngạc nhiên, khi đọc lá cải chấm ọoc thì cười khằng khặc, nhưng sao đọc “Quẩn quanh trong tổ”, họ không thấy buồn cười.
Tôi cũng chả thấy buồn cười. Lạ thế, “em ạ” (*)
Mà lạ, mới 27 tuổi, cái gì đã khiến Phan An có cái nhìn thật gai góc, thật lạnh lẽo, thật thấu tim, thật khinh mệt, thật cay đắng, thật hài hước “tưng tưng” về những quan sát của cậu về cuộc sống. Có lẽ, cái trang “lá cải chấm ọoc” góp phần kha khá vào những chi tiết mà Phan An sử dụng trong cái cuốn sách 226 trang, chả thuộc thể loại gì. À, thuộc thể loại, thư gửi “người em gái không quen biết” (**).
“Em ạ”(*)
Nam Cao viết: “Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp sống lầm than…”
Đầy những sự lầm than. Đầy những tin tức cập nhật trong cái xã hội, mà đôi khi, ngồi trong phòng máy lạnh kín bưng, ta chả thấy. Ta bưng tai, bịt mắt, nhất định không thấy.
Thấy rồi, viết rồi, hẳn là đau, đọc rồi, hẳn là xấu hổ, là nhục.
Vũ Trọng Phụng nổi tiếng với giọng văn trào phúng châm biếm xã hội của mình. Ngày xưa, mình làm văn, toàn được khen.
Nhưng lạ, đọc các tác phẩm đó, chả thấy thấm nhiều. Đọc “Quẩn quanh trong tổ” lại thấy thấp thoáng Vũ Trọng Phụng trong đó, nhưng đắng hơn.
Hay vì mình đang sống cùng thời với tác giả nên thế?
“Em ạ”(*)
Thế là thế “đếu”(*) nào?
(*) Từ dùng của Phan An
(**): Nhại “Thư gửi người đàn bà không quen biết” – ANDRÉ MAUROI
Chú thích: Mình sẽ mua tặng em Chung Hoàng cuốn này, để nhớ đêm cuối cùng ở Bali, chị em mình nói chuyện vĩ mô. Em tự nhiên hào hứng nói nhiều, còn chị, mệt rũ ra sau 10 ngày căng thẳng, chỉ còn nhớ, chị đã ngủ trước khi em nói lời “chúc chị ngủ ngon”.
July 31st, 2011
ASEAN và ARF ở Bali, 7-2011
By Khổng Loan
Cuộc họp Các ngoại trưởng ASEAN lần thứ 44, và Diễn đàn khu vực châu Á lần thứ 18 cuối cùng cũng sắp kết thúc. 10 ngày theo dõi các sự kiện ngoại giao của ASEAN, căng tai và căng óc để hiểu hàm ý của những lời lẽ ngoại giao, mà sau khi nghe lại băng, đến phóng viên Tây cũng nói “tao chả hiểu ông ấy nói gì, “không makes sense”.
10 ngày chỉ có từ chỗ ở đến nơi họp, đến lúc 9h sáng và về lúc 9h đêm (có hôm 11h). Biển Đông là chuyện duy nhất mà phóng viên ở đây quan tâm, tiếc là chả ông bà nào nói gì mới, hay nhiều. Cuộc họp ngoại giao khác với cuộc hội thảo của các nhà nghiên cứu, các học giả ở chỗ đó. Ngoại giao thì chệch ra ngoài làm sao được.
Mình thích phong thái ngoại giao của bà Mỹ quá. Ăn mặc rất đẹp, thấy phóng viên là hỏi tươi lém: “Hello every one. How are you doing?”. Cả bọn đang đợi dài cổ ra, thấy thế nhao nhao lên, nhưng hỏi thì cũng có được trả lời đâu. Tất cả các cuộc gặp của Mỹ với các nước khác, phóng viên cứ gọi là chen lấn xô đẩy, chờ cả 2,3 tiếng. Khổ một nỗi, không thấy tin gì…
Mình cũng thích cách tác nghiệp của các bạn Nhựt Bổn. Rất quyết liệt, toàn mang hàng khủng đi chiến đấu. Cái trung tâm báo chí hơn 200 người thì có tới 2/3 các bạn Nhựt Bổn, trong số đó có đa phần là từ NHK. Haizzz, ở đâu có Triều Tiên, ở đó có Nhựt Bổn mừ. Các chính khách Nhật sẵn sàng trả lời câu hỏi, tổ chức họp báo cứ là nhiệt tình.
Nước chủ nhà Indonesia đợt này làm cứ gọi là đâu ra đấy. Có ông Ngoại trưởng tự tin, thông thạo tất cả các vấn đề. Tổ chức họp báo không cần xem giấy, nói tiếng Anh chuẩn không cần chỉnh…
Có ông Ngoại trưởng Philippines hơn 70 tuổi nhưng đau đáu vấn đề biển Đông. Tổ chức họp báo liên tục, đưa thông tin tới báo chí ầm ầm. Ông trở thành hot man của báo chí. Gặp ông ở đâu cũng túm lấy ông, riết rồi ông cũng chả nói gì hay hơn cái cũ, nhưng cứ vây quanh chơi vậy đó. Thả ông đi, nhỡ ông í lại nói cái gì hay ho thì biết lèm seo. Ông í rất hoành tráng, tổ chức họp báo cho thời gian hẳn 1 tiếng, cánh báo chí dùng hết 25 phút, hết cả câu hỏi để hỏi. Nói chung, Philippines rất kiên quyết và tranh thủ hội nghị lần này để quảng bá quan điểm của mình về tranh chấp trên biển Đông.
Một ông giáo sư báo chí người Đức nói: “Thật là chưa thấy cái hội nghị nào thế này trong đời. Chả có thông báo ngắn sau các cuộc họp các bên, cả ngày có 1 cái họp báo chí thì lại cũng bị hoãn. Thế thì phóng viên biết lấy gì mà viết nhỉ?”
Hơ, hỏi thế thì biết trả lời làm sao!
Chờ đợi mãi, cuối cùng cái hướng dẫn thực thi DOC cũng có. 8 điều trong 1 trang giấy, không có tính ràng buộc pháp lý, kém cụ thể…Con đường tới tương lai cứ gọi là xa tắp…
Lần này, chưa xem được múa Bali…
Ai cũng có thể là “nhà báo”?
By Khổng Loan
Trong bối cảnh chúng ta đều nói về thời đại của “báo chí công dân”, và có không ít niềm tin cho rằng, ai cũng có thể là nhà báo, tôi lại nghĩ khác.
“Báo chí” là một lĩnh vực đặc biệt trong xã hội. Nói như vậy không có nghĩa là các lĩnh vực khác không đặc biệt, nhưng vai trò của báo chí trong việc cân bằng lợi ích, giám sát các thành phần trong xã hội rất quan trọng (còn ai giám sát báo chí thì là một đề tài khác).
Một đất nước không có nền báo chí độc lập, có trách nhiệm với xã hội, thì số đông dân chúng – vốn là những người bình thường, thân yếu thế cô, không quyền, không tiền, sẽ dễ bị đàn áp, không được người khác biết đến sự tồn tại của mình, vì họ không có tiếng nói.
Thực tế đó sẽ dễ dẫn tới một xã hội bất ổn vì những bức xúc của số đông không được giải tỏa. Như vậy rất nguy hiểm.
Báo chí phản biện đưa ra những tiếng nói mang tính chỉ trích, phê bình với các vấn đề cụ thể dựa trên những ý kiến của giới chuyên gia, những người liên quan. Đó là chức năng tất nhiên của báo chí – và có thể nói là quan trọng nhất. Báo chí nghiêng về bên nào cũng đều không nên, vì đó là cán cân tạo sự cân bằng trong xã hội. Giới chức cầm quyền, dân chúng, doanh nghiệp…tất cả đều coi báo chí là một kênh thông tin, dựa vào báo chí để tạo sự cân bằng lợi ích trong xã hội.
“Báo chí phát triển” là loại báo chí tồn tại ở một số nước (đừng nghĩ rằng nếu ở đâu đó sở hữu chiếc iPhone thì đồng nghĩa với việc nơi đó đã phát triển). Đó là báo chí vì sự phát triển, tức là tính phản biện có thể không được đặt ở vị trí ưu tiên, mà báo chí cùng tham gia tạo sự đồng thuận trong xã hội, thực hiện mục tiêu chính sách phát triển nào đó mà nhà cầm quyền đưa ra. Nó có thể hiểu như dạng báo chí chuyên quyền. Thực tế, đây là loại hình mà người sáng lập Singapore đã cho rằng, báo chí châu Á có giá trị riêng là vậy.
Báo chí tự do coi tin tức là hàng hóa, phục vụ cái gì số đông muốn. Lẽ tất nhiên, những gì số đông muốn không đồng nghĩa với những gì sẽ giúp họ thông minh hơn, tỉnh táo hơn, hiểu biết hơn. Đám đông sẽ muốn những gì không mất công suy nghĩ cho khỏi đau đầu, sung sướng, làm ít mà hưởng nhiều. Nhưng, “be careful what you wish for”. Nếu một nền báo chí không khiến cho bạn hiểu biết hơn về cuộc sống xung quanh, giúp cho bạn trí tuệ hơn, giúp bạn có được nhiều quyết định, lựa chọn hơn trong nhiều trường hợp, thì đó là nền báo chí thất bại, vì trách nhiệm và sứ mệnh của nó không được hoàn thành.
Giờ đây, báo chí ở nhiều nước đang đạt đến cái gọi là “báo chí có trách nhiệm với xã hội” hay “báo chí diễn giải”. Tức là báo chí như là trung tâm điều phối những luồng thông tin, ý kiến khác nhau trong xã hội. Báo chí giúp giải thích các sự kiện, chứ không chỉ đưa tin về các sự kiện. Báo chí chạy theo số lượng bài vở khó làm cho công chúng khôn ngoan hơn. Một lúc nào đó, chúng ta sẽ nhận ra chúng ta có lẽ cần hiểu biết sâu về các sự kiện, chứ không chỉ là “hôm nay đã xảy ra chuyện gì”. Báo chí trả lời câu hỏi “Tại sao?” và “Thế thì sao?” nhiều hơn là “Cái gì, Ai, Ở đâu, Khi nào”.?
Trở lại cái gọi là “báo chí công dân”. Có lẽ chúng ta đã quá hồ hởi với sự phát triển của công nghệ, nên đã vội vã trong việc cho rằng, blog là báo chí. Hai cái đó chỉ có có 1 điểm chung đó là thông tin. Nhưng từ blog tới báo chí là cả một quãng đường dài.
Blog là nơi người ta có thể tung lên bất kỳ thông tin nào người chủ blog muốn. Có thể không cần kiểm chứng, không cần điều tra, không cần xác minh: Tôi thấy thế, tôi cảm thấy vậy, thế đó.
Báo chí thì khác. Nó cần kiểm chứng, cần xác minh, cần điều tra, cần ý kiến của các nhà chuyên môn để cho thấy có sự liên quan tới độc giả, tới hiện tại. Báo chí là cả 1 bộ máy đứng đằng sau mỗi bài viết đăng tải để đảm bảo thông tin chính xác nhất, khách quan nhất, công bằng nhất, trung thực nhất. Đó là trách nhiệm với xã hội rõ ràng, giải thích cho độc giả biết: Vì sao họ cần quan tâm, cần biết tới thông tin đó.
Không thể thấy cái gì trên blog cũng đưa lên báo chí, mà không trải qua bước xác minh, kiểm tra, phỏng vấn…Nó gây nhiễu loạn thông tin, nó trộn lẫn báo chí với blog chỉ khiến cho độc giả (có thể) hiểu sai về công việc làm báo. Có những blog cố gắng lấy nhiều nguồn để tạo sự công bằng. Họ có thể làm được như vậy, nhưng tất nhiên, duy trì như vậy lại là một việc khác.
Tôi tin là mỗi nhà báo đều cần có nền tảng là một công dân có trách nhiệm với xã hội, với sự phát triển của loài người.
Tôi tin là mỗi con người đều có tố chất trở thành nhà báo.
Nhưng để trở thành nhà báo, cần phải có sự trui rèn, đào tạo kỹ năng nhất định, và hiểu rõ về giá trị nghề nghiệp cũng như nền tảng đạo đức cần thiết.
Blogger không phải lúc nào cũng là người như vậy.
Vì vậy, chúng ta không nên nhầm lẫn.
Vì vậy, tôi thay khái niệm báo chí công dân thành truyền thông công dân. Citizen Communication. Tức là, các công dân có đang có những cơ hội chưa từng có để truyền tin cho nhau, chia sẻ thông tin cho nhau. Nhưng báo chí là một lĩnh vực đặc biệt. Professional – một nghề chuyên môn cao, cũng tương tự như bác sỹ, luật sư. Với sự phát triển của công nghệ, người ta đôi khi tự hỏi: Liệu báo chí có chết không?
Như George Brock, Hiệu trưởng trường ĐH Báo chí City, London, nhận định, thì điều lo ngại không phải là “có chết không?”, mà là “Liệu nó còn giữ được chất lượng như nó đã từng có hay không” mà thôi. Báo chí sẽ tìm ra con đường phát triển cho mình, vì bất kỳ một xã hội nào cũng cần một lực lượng cụ thể trong xã hội, thực hiện chức năng giám sát và điều phối thông tin một cách có trách nhiệm và công bằng.
SG, 29-4-2011.
Copyrighted.
Nghe cha dạy con gái
By Khổng Loan
Một người không tốt với con, con không nên quá bận tâm. Trong cuộc sống của con, không ai phải có nghĩa vụ đối tốt với con trừ cha mẹ. Còn với những người tốt với con, con nên trân trọng và biết ơn điều đó. Nhưng con cũng cần phải có chút đề phòng bởi mỗi người khi làm bất cứ việc gì đều có mục đích riêng. Hãy nhớ, họ tốt với con không đồng nghĩa với việc họ phải quý mến con.
Không có ai là không thể thay thế, không có vật gì thuộc hoàn toàn sở hữu của con. Vì thế, nếu sau này người con yêu thương không còn ở bên, hay họ không còn là nơi con có thể đặt niềm tin, con cũng đừng bi lụy. Sinh mệnh con người thực sự ngắn ngủi, con đừng để mỗi ngày trôi đi vô ích. Người ta tham vọng sống lâu nhưng con chỉ cần sống hạnh phúc mỗi ngày. Hãy trân trong và yêu lấy cuộc sống hiện tại của con.
Trên đời này không có gì là nhất cả, tình yêu chỉ là cảm giác bất chợt đi qua cuộc đời con, nhưng nó sẽ theo thời gian và lòng người mà thay đổi. Nếu như người đó rời xa con, con hãy học cách chờ đợi. Hãy để thời gian rửa sạch vết thương, để tâm hồn con lắng lại rồi nỗi đau của con cũng sẽ dần biến mất. Con đừng mơ ước một tình yêu hoàn hảo, cũng đừng thổi phồng nỗi đau khi nó không còn.
Có những người thành đạt mà không cần trải qua nhiều trường lớp, nhưng điều đó không có nghĩa con thôi nỗ lực học tập. Kiến thức con học được chính là vũ khí con cần có, hãy nhớ người ta không thể làm gì nếu họ chỉ có tay không.
Con không nhất thiết phải chăm sóc cha nửa cuộc đời còn lại và cha cũng thế. Khi trưởng thành, con có thể tự mình bước đi, trách nhiệm của cha cũng đã kết thúc. Sau này dù con hạnh phúc hay buồn đau, con đều phải tự mình lựa chọn và có trách nhiệm với nó.
Con có thể bắt mình phải giữ chữ tín, nhưng không thể yêu cầu người khác làm thế với mình. Con có thể yêu cầu bản thân phải đối đãi tốt với người, nhưng con không thể kì vọng người ta sẽ làm ngược lại. Khi con tốt với họ, họ không có nghĩa vụ phải tốt lại với con. Hãy nhớ điều này nếu không con sẽ luôn gặp ưu phiền trong cuộc sống.
Cha đã mua vé số trong 26 năm thế nhưng chưa một lần trúng, điều đó nói lên rằngmuốn giàu có phải dựa vào nỗ lực làm việc của bản thân, trên đời này không có bữa ăn nào là miễn phí cả.
Chỉ những ai có duyên phận mới trở thành người thân của nhau,cho dù trong cuộc sống bận rộn con ít khi gặp mọi người, nhưng con hãy trân trọng từng khoảnh khắc khi còn bên họ, hãy dành cho họ thời gian để yêu thương con hơn, và hãy gọi điện cho mẹ con.
(Sưu tầm)
Mẹ dặn con gái
By Khổng Loan
Mẹ là người thầy đầu tiên và là người luôn sát cánh, nâng đỡ mọi khó khăn của cuộc sống. Những lời mẹ dạy về cuộc đời, tình yêu … cho con là những gì mẹ rút ra từ chính cuộc đời mẹ.
1. Về cuộc sống
- Con sẽ chẳng bao giờ đạt được điều gì, dù là nhỏ nhất, nếu lúc nào cũng chỉ ngồi im một chỗ.
- Biết trân trọng và đánh giá cao mọi niềm vui, dù là nhỏ nhặt nhất, trong cuộc sống. Đừng lúc nào cũng than vãn và mơ mộng về những thứ mà mình không thể có. Hạnh phúc là biết ước muốn vừa đủ.
- Những người khác có thể lấy đi của con nhiều thứ, ngoại trừ học vấn mà con đã dày công có được.
2. Về tình yêu
- Một người đàn ông đã yêu con thật lòng, anh ta sẽ tìm cách liên lạc lại với con cho dù con có hay không mong đợi điều đó.
- Con chỉ có thể làm thay đổi người đàn ông con yêu nếu anh ta thật tình cũng muốn thay đổi.
- Đừng bao giờ có tư tưởng kỳ vọng thái quá hoặc hoàn toàn ỷ lại vào sự chở che, giúp đỡ của bất kỳ người đàn ông nào, cho dù đó là chồng con. Người phụ nữ tài năng và hiện đại phải biết tự mình đi trên đôi chân của mình.
- Không nên chung sống một cách vội vàng với bất kỳ người đàn ông nào, bởi có thể anh ta không xứng đáng với tình yêu của con.
- Trong hai người đàn ông: một con có thể sống chung và một con không thể sống thiếu (anh ta), hãy chọn kết hôn với người đàn ông thứ hai.
3. Về hôn nhân gia đình
- Đừng quá cố chấp hoặc lúc nào cũng cằn nhằn những chuyện nhỏ nhặt trong cuộc sống hôn nhân. Hãy biết tôn trọng và tin yêu lẫn nhau.
- Để có hạnh phúc với một người đàn ông, con phải biết “kết hôn” với cả cha mẹ và những người thân trong gia đình anh ta.
- Đừng bao giờ phục vụ, chiều chuộng chồng như một người đầy tớ chỉ biết lắng nghe; nếu không, con không những sẽ đánh mất lòng tự trọng và bãn lĩnh của một người vợ hiện đại mà con có nguy cơ đánh mất luôn cả hạnh phúc gia đình.
4. Về vai trò làm mẹ
- Hãy luôn là người bảo vệ, chở che và chăm sóc con cái nhiều và tốt nhất.
- Thái độ thiên vị của người mẹ sẽ làm méo mó sự phát triển nhân cách của các con (cả đứa được thiên vị lẫn đứa không được thiên vị)
- Nếu muốn con tốt nhất thì phải biết sống mẫu mực.
- Tình thuơng đích thực của người mẹ là tình thương vô điều kiện đối với các con.
5. Về nội trợ
- Công việc nội trợ tuy không còn là gánh nặng của người phụ nữ hiện đại nhưng là một nghệ thuật sống và giữ gìn hạnh phúc.
- Đối với người đàn ông biết yêu thương vợ, bữa cơm gia đình thân mật và ngon miệng bao giờ cũng có giá trị hơn những bữa tiệc sang trọng chiêu đãi ở nhà hàng.
6. Về chuyện làm đẹp
- Hãy biết làm đẹp mỗi ngày vì chẳng người đàn ông nào là không thích vợ (người yêu) của mình quyến rũ.
- Nghệ thuật trang điểm là biết cách tôn vinh những nét đẹp vốn có của mình một cách tự nhiên chứ không phải là cố tình thoa son trát phấn một cách lố bịch và kệch cỡm.
- Vẽ đẹp đích thực nằm trong sự giản dị, tự nhiên và có phong cách.
(Sưu tầm)