Review: “Quẩn quanh trong tổ” của Phan An

Nói luôn là tôi không phải người thích đọc fiction. Trong cái máy Kindle hầm bà lằng đủ thử của mình, tôi nhớ là mình luôn “skip” các loại fiction để mò tới những thứ non-fiction, và khi nào chán lắm thì mới đọc đến dạng fiction. 2 truyện gần đây nhất mà tôi đọc trong 2 tuần qua là “Búp bê Thượng Hải” (vừa đọc vừa cười hí hí, thật chả ra làm sao) và “Thiên táng” (vừa đọc vừa sướng vì các chi tiết thực là văn hóa, thực là yêu, thực là cảm xúc).

Nhưng một ngày thứ 7 để đọc xong “Quẩn quanh trong tổ” của Phan An, có thể nói, là không lãng phí.

Tôi mua cuốn sách mới của Phan An, chỉ vì tò mò không biết chủ nhân của “Lá cải blog” (mà chấm ọoc – org hẳn hòi. Chắc định làm “think-tank” về lá cải) viết ra sao. Những lời bình luận trên blog của Phan An, quả là cũng khiến những người làm báo đôi lúc  thấy xấu hổ. Đời cũng cần những lúc bị “đâm” cho vài nhát, để tỉnh lại, để đừng “tự dối mình, dối người”.

Trong “Quẩn quanh trong tổ”, Phan An đâm nhiều nhát lắm.

Có người sẽ ngạc nhiên, khi đọc lá cải chấm ọoc thì cười khằng khặc, nhưng sao đọc “Quẩn quanh trong tổ”, họ không thấy buồn cười.

Tôi cũng chả thấy buồn cười. Lạ thế, “em ạ” (*)

Mà lạ, mới 27 tuổi, cái gì đã khiến Phan An có cái nhìn thật gai góc, thật lạnh lẽo, thật thấu tim, thật khinh mệt, thật cay đắng, thật hài hước “tưng tưng” về những quan sát của cậu về cuộc sống. Có lẽ, cái trang “lá cải chấm ọoc”  góp phần kha khá vào những chi tiết mà Phan An sử dụng trong cái cuốn sách 226 trang, chả  thuộc thể loại gì. À, thuộc thể loại, thư gửi “người em gái không quen biết” (**).

“Em ạ”(*)

Nam Cao viết: “Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp sống lầm than…”

Đầy những sự lầm than. Đầy những tin tức cập nhật trong cái xã hội, mà đôi khi, ngồi trong phòng máy lạnh kín bưng, ta chả thấy. Ta bưng tai, bịt mắt, nhất định không thấy.

Thấy rồi, viết rồi, hẳn là đau, đọc rồi, hẳn là xấu hổ, là nhục.

Vũ Trọng Phụng nổi tiếng với giọng văn trào phúng châm biếm xã hội của mình. Ngày xưa, mình làm văn, toàn được khen.

Nhưng lạ, đọc các tác phẩm đó, chả thấy thấm nhiều. Đọc “Quẩn quanh trong tổ” lại thấy thấp thoáng Vũ Trọng Phụng trong đó, nhưng đắng hơn.

Hay vì mình đang sống cùng thời với tác giả nên thế?

“Em ạ”(*)

Thế là thế “đếu”(*) nào?

(*) Từ dùng của Phan An

(**): Nhại “Thư gửi người đàn bà không quen biết” – ANDRÉ MAUROI

Chú thích: Mình sẽ mua tặng em Chung Hoàng cuốn này, để nhớ đêm cuối cùng ở Bali, chị em mình nói chuyện vĩ mô. Em tự nhiên hào hứng nói nhiều, còn chị, mệt rũ ra sau 10 ngày căng thẳng, chỉ còn nhớ, chị đã ngủ trước khi em nói lời “chúc chị ngủ ngon”.

ASEAN và ARF ở Bali, 7-2011

Cuộc họp Các ngoại trưởng ASEAN lần thứ 44, và Diễn đàn khu vực châu Á lần thứ 18 cuối cùng cũng sắp kết thúc. 10 ngày theo dõi các sự kiện ngoại giao của ASEAN, căng tai và căng óc để hiểu hàm ý của những lời lẽ ngoại giao, mà sau khi nghe lại băng, đến phóng viên Tây cũng nói “tao chả hiểu ông ấy nói gì, “không makes sense”.

10 ngày chỉ có từ chỗ ở đến nơi họp, đến lúc 9h sáng và về lúc 9h đêm (có hôm 11h). Biển Đông là chuyện duy nhất mà phóng viên ở đây quan tâm, tiếc là chả ông bà nào nói gì mới, hay nhiều. Cuộc họp ngoại giao khác với cuộc hội thảo của các nhà nghiên cứu, các học giả ở chỗ đó. Ngoại giao thì chệch ra ngoài làm sao được.

Mình thích phong thái ngoại giao của bà Mỹ quá. Ăn mặc rất đẹp, thấy phóng viên là hỏi tươi lém: “Hello every one. How are you doing?”. Cả bọn đang đợi dài cổ ra, thấy thế nhao nhao lên, nhưng hỏi thì cũng có được trả lời đâu. Tất cả các cuộc gặp của Mỹ với các nước khác, phóng viên cứ gọi là chen lấn xô đẩy, chờ cả 2,3 tiếng. Khổ một nỗi, không thấy tin gì…

Mình cũng thích cách tác nghiệp của các bạn Nhựt Bổn. Rất quyết liệt, toàn mang hàng khủng đi chiến đấu. Cái trung tâm báo chí hơn 200 người thì có tới 2/3 các bạn Nhựt Bổn, trong số đó có đa phần là từ NHK. Haizzz, ở đâu có Triều Tiên, ở đó có Nhựt Bổn mừ.  Các chính khách Nhật sẵn sàng trả lời câu hỏi, tổ chức họp báo cứ là nhiệt tình.

Nước chủ nhà Indonesia đợt này làm cứ gọi là đâu ra đấy. Có ông Ngoại trưởng tự tin, thông thạo  tất cả các vấn đề. Tổ chức họp báo không cần xem giấy, nói tiếng Anh chuẩn không cần chỉnh…

Có ông Ngoại trưởng Philippines hơn 70 tuổi nhưng đau đáu vấn đề biển Đông. Tổ chức họp báo liên tục, đưa thông tin tới báo chí ầm ầm. Ông trở thành hot man của báo chí. Gặp ông ở đâu cũng túm lấy ông, riết rồi ông cũng chả nói gì hay hơn cái cũ, nhưng cứ vây quanh chơi vậy đó. Thả ông đi, nhỡ ông í lại nói cái gì hay ho thì biết lèm seo. Ông í rất hoành tráng, tổ chức họp báo cho thời gian hẳn 1 tiếng, cánh báo chí dùng hết 25 phút, hết cả câu hỏi để hỏi. Nói chung, Philippines rất kiên quyết và tranh thủ hội nghị lần này để quảng bá quan điểm của mình về tranh chấp trên biển Đông.

Một ông giáo sư báo chí người Đức nói: “Thật là chưa thấy cái hội nghị nào thế này trong đời. Chả có thông báo ngắn sau các cuộc họp các bên, cả ngày có 1 cái họp báo chí thì lại cũng bị hoãn. Thế thì phóng viên biết lấy gì mà viết nhỉ?”

Hơ, hỏi thế thì biết trả lời làm sao!

Chờ đợi mãi, cuối cùng cái hướng dẫn thực thi DOC cũng có. 8 điều trong 1 trang giấy, không có tính ràng buộc pháp lý, kém cụ thể…Con đường tới tương lai cứ gọi là xa tắp…

Lần này, chưa xem được múa Bali…