Lý Nhã Kỳ và nhiệm vụ mới
By Khổng Loan
Mấy ngày nay,câu chuyện Lý Nhã Kỳ trở thành đại sứ du lịch của đất nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang trở đề tài được bàn luận xôn xao khắp nơi, đặc biệt là những người quan tâm tới du lịch, và mong muốn ngành công nghiệp không khói này của ta phát triển, ít nhất là so với mấy nước láng giềng.
Vì sao chuyện chị Lý lại trở thành “hot” như vậy?
Đời thuở nhà ai, chị lại xung phong, tự ứng cử? Cái này là hiếm lắm ở đất nước này. Dí việc vào tay, dí ghế vào mông người ta còn giãy nảy ra, cớ chi chị lại tự ứng cử? Cả 1 danh sách đề nghị làm, có ai nhận đâu hử?
Đó là chuyện nhớn rồi, mà chị lại xung phong chi trả hết mọi phí tổn cho mọi chuyến đi, quảng bá, tức là chị lấy tiền túi lo chuyện công, bề ngoài có thể hiểu là “lo cho cái đất nước này”.
Rồi có chương trình, kế hoạch hành động cụ thể trong nhiệm kỳ của mình. Chuyện này nó lạ lắm.
Việt Nam ta chả tổ chức bao cuộc thi người đẹp, hoa hậu du lịch, khắp mọi thứ, mà chưa thấy ai làm gì rõ ràng gây ấn tượng cả.
Với khả năng ngoại ngữ, nhan sắc của chị (cái này xấu đẹp tùy người nhìn), hiếm người lại xông pha vào chuyện nghiêm túc thế này lắm. Họ sẽ đi hát, đóng phim, làm doanh nhân đi làm người mẫu (như chị vẫn làm), đi làm cho công ty nước ngoài…kiếm tháng vài ngàn đô, hà cớ chi lại “ôm rơm rặm bụng”, chưa biết tốt đẹp ra sao, hậu quả kết quả thế nào. Ấy là liều lắm!
Nhưng đó là cái mà chúng ta cần đó. Chị Lý có tố chất của một chính trị gia biết việc đó. Biết đâu vài năm tới, chị lại có những công việc mới xịn hơn? Ông gì bên Philippines chẳng trở thành Tổng thống sau khi là diễn viên điện ảnh, bác gì bên Mỹ cũng làm thống đốc California khi đóng phim toàn khoe cơ bắp (đó, đàn ông khoe thì không ai nói gì, lạ!), cô nào bên Mexico mới có 27 tuổi mà làm Bộ trưởng Công an, nhiệm vụ là đối đầu với các nhóm mafia sau khi những nam nhân khác, kinh nghiệm đầy mình bỏ chạy cả. À, đó là chưa kể tới bà ngoại trưởng Ấn Độ trẻ ơi là trẻ. Thế nên, tuổi tác, giới tính, xì căng đan…nó không liên quan gì tới việc người đó có lòng cho việc chung hay không.
Lại phải khẳng định là đại sứ du lịch của một quốc gia là chuyện lớn rồi, lại ở đất nước 80 triệu dân, lại có lịch sử lâu đời và biết bao danh lam thắng cảnh mà thế giới chưa hiểu hết. Bởi vậy, chị Lý, dù không sống và làm việc bằng tiền thuế của dân nước này, nhưng cũng hi vọng chị nghĩ, chị cũng như rất nhiều người sống, làm việc bằng tiền thuế của dân, mà làm việc cho không ai nói gì được chị sất.
Lại nữa, vì chị là người đầu tiên làm mấy thứ đó, luật lệ chưa có, chị xông pha ra giữa trận tiền, tả xung hữu đột với bao búa rìu dư luận, sẽ không vấn đề gì nếu chị chưa từng thử mình ở một số thứ như phim truyền hình mà nghe nói cũng không thực sự xuất sắc (tôi cũng chưa xem hết một tập phim chị đóng, vì chủ đề hơi vượt khỏi tầm quan tâm), hay chụp một vài tấm hình mà xem xong tôi cũng không hiểu nó thuộc thể loại gì, hay có vài phát ngôn cũng riêng riêng độc đáo…
Thế mới thấy, cái sự hôm nay nó cũng bắt nguồn từ nhiều sự khác của quá khứ. Làm người nổi tiếng không dễ chút nào, cái này thì tôi rất hiểu. Nhưng hi vọng chị không phàn nàn về việc dư luận khắt khe với chị, đám đông 9 người 10 ý, chị không thể chiều họ hết được. Sự nổi tiếng đem lại cho những người nổi tiếng công việc, tiền bạc, nên cũng không thể phàn nàn. Nhưng có lẽ, để lên 1 đẳng cấp khác, thì người ta phải chuẩn bị kỹ lắm, lâu lắm, xây dựng dần dần, phải cẩn trọng trong mọi phát ngôn, hình ảnh, cách hành xử.
Giả sử 1 tỉ đồng có thể mua ngay được nhiều thứ hữu hình, nhưng không thể mua ngay được rất nhiều thứ vô hình, mà lại rất quan trọng.
Vì chị tỏ ra quan tâm tới việc chung (tức là việc của chính phủ, của các đoàn thể, tổ chức, mỗi người dân), lại là người dũng cảm, nên so với nhiều người nổi tiếng khác, tôi thấy chị có vẻ khá hơn. Mà cũng thấy các ông lãnh đạo trên bộ nhận định, ấy là chị có cái tâm, nên để cho chị làm. Tôi nghĩ, chúng ta cũng nên tập làm quen với một cá nhân xung phong làm việc, và để cho họ cơ hội làm việc họ muốn làm. Nếu họ không làm, ai sẽ làm? Nếu không ai làm, ai sẽ thiệt? Là chúng ta, là công chúng, là nhân dân đó. Bởi vậy, việc của tôi bây giờ, tôi nghĩ, là ủng hộ chị, để chị làm tròn phận sự của mình.
Tuy nhiên, có lẽ nhà chị Lý cần 1 bộ máy truyền thông chuyên nghiệp, để giúp chị đưa thông điệp, hình ảnh của chị ra công chúng một cách bài bản, rõ ràng. Những người nổi tiếng ở nước ngoài họ không chỉ có 1 ê kíp trang điểm chuyên nghiệp, hay một trợ lý xách túi đi theo, họ có các chuyên gia về truyền thông, hàng xịn, để cố vấn và giúp họ xử lý thông tin, trả lời truyền thông, và giúp thể hiện trên truyền thông và trước công chúng 1 hình ảnh như họ mong muốn (hay đang phấn đấu trở thành như vậy). Chị đã chi bộn tiền thuê chuyên gia trang điểm cho riêng mình, thì không có lý gì lại không bỏ được tiền thuê hẳn chuyên gia về truyền thông, tạo dựng cho chị một hình ảnh chuyên nghiệp, nghiêm túc, có tâm như chị hằng mong ước. Việc này không khó, nhưng có lẽ chưa được chị, và rất nhiều người nổi tiếng khác ở Việt Nam chú ý. Vì vậy, trong mắt công chúng đất nước này, người nổi tiếng thuộc giới nghệ thuật chán ốm, toàn hở này hở kia (mà hở đẹp, nhờ!), yêu nhau bỏ nhau loạn xà bần (dù là việc riêng của họ), hay làm toàn chuyện nhăng nhố, cho dù, phải công bằng mà nói, thì rất nhiều người đã làm được rất nhiều việc tốt cho những người kém may mắn trong xã hội này…Với sự nổi tiếng và ảnh hưởng của họ, họ có thể trở thành một hình mẫu có ảnh hưởng trong giới trẻ theo nghĩa tích cực lắm. Nếu được như vậy thì thật tốt đẹp cho cái đất nước này và cho tất cả chúng ta.
Và nếu chị Lý có chuyên gia về truyền thông, họ sẽ khuyên chị là khi có biến, chị dứt khoát không thể trùm chăn, dù chị có ốm thật. Chuyên gia đó sẽ giúp chị trả lời điện thoại của báo giới, hoặc có một thông cáo báo chí rõ ràng là tốt nhất. Một quy tắc của việc xử lý khủng hoảng là chị phải xử nó nhanh, sớm. Việc chị từ chối trả lời như vậy chỉ làm cho hình ảnh của chị xấu hơn mà thôi. Nhưng đó chỉ là xử lý khủng hoảng thôi, việc quan trọng là đừng để có khủng hoảng xảy ra, việc này phải làm mỗi ngày, mỗi phút, mỗi giây trong cuộc đời.
Cái Vịnh Hạ Long, thế giới đã thừa nhận nó tuyệt vời rồi, đỉnh rồi, bằng 1 số chứng nhận rồi. Giờ làm sao giữ được nó tuyệt vời mới là điều thách thức!
Đây là đơn đặt hàng của tôi cho chị – tân đại sứ du lịch và là đại sứ đầu tiên của Việt Nam: Chị làm thế nào để các bờ biển của chúng ta trở nên sạch hơn, nhờ vào luật pháp, sự ý thức, chung tay của tất cả mọi người. Tôi đi nhiều bờ biển trên thế giới, thấy hiếm nơi nào có bờ biển đẹp như Việt Nam ta. Nhưng nó đang bẩn lắm, đang xuống cấp nguy lắm, sinh thái đang bị hủy diệt dữ dội lắm. Tôi thấy mà đau lòng lắm.
Việt Nam mình mà có cái bờ biển đủ để thu hút khách trở lại tắm biển, thăm quan nhiều lần trong sự sung sướng đã là thành công lắm rồi. Mà bờ biển, thì mình có đầy! Dọc luôn đất nước cơ mà!
October 2nd, 2011
Review: “Quẩn quanh trong tổ” của Phan An
By Khổng Loan
Nói luôn là tôi không phải người thích đọc fiction. Trong cái máy Kindle hầm bà lằng đủ thử của mình, tôi nhớ là mình luôn “skip” các loại fiction để mò tới những thứ non-fiction, và khi nào chán lắm thì mới đọc đến dạng fiction. 2 truyện gần đây nhất mà tôi đọc trong 2 tuần qua là “Búp bê Thượng Hải” (vừa đọc vừa cười hí hí, thật chả ra làm sao) và “Thiên táng” (vừa đọc vừa sướng vì các chi tiết thực là văn hóa, thực là yêu, thực là cảm xúc).
Nhưng một ngày thứ 7 để đọc xong “Quẩn quanh trong tổ” của Phan An, có thể nói, là không lãng phí.
Tôi mua cuốn sách mới của Phan An, chỉ vì tò mò không biết chủ nhân của “Lá cải blog” (mà chấm ọoc – org hẳn hòi. Chắc định làm “think-tank” về lá cải) viết ra sao. Những lời bình luận trên blog của Phan An, quả là cũng khiến những người làm báo đôi lúc thấy xấu hổ. Đời cũng cần những lúc bị “đâm” cho vài nhát, để tỉnh lại, để đừng “tự dối mình, dối người”.
Trong “Quẩn quanh trong tổ”, Phan An đâm nhiều nhát lắm.
Có người sẽ ngạc nhiên, khi đọc lá cải chấm ọoc thì cười khằng khặc, nhưng sao đọc “Quẩn quanh trong tổ”, họ không thấy buồn cười.
Tôi cũng chả thấy buồn cười. Lạ thế, “em ạ” (*)
Mà lạ, mới 27 tuổi, cái gì đã khiến Phan An có cái nhìn thật gai góc, thật lạnh lẽo, thật thấu tim, thật khinh mệt, thật cay đắng, thật hài hước “tưng tưng” về những quan sát của cậu về cuộc sống. Có lẽ, cái trang “lá cải chấm ọoc” góp phần kha khá vào những chi tiết mà Phan An sử dụng trong cái cuốn sách 226 trang, chả thuộc thể loại gì. À, thuộc thể loại, thư gửi “người em gái không quen biết” (**).
“Em ạ”(*)
Nam Cao viết: “Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia, thoát ra từ những kiếp sống lầm than…”
Đầy những sự lầm than. Đầy những tin tức cập nhật trong cái xã hội, mà đôi khi, ngồi trong phòng máy lạnh kín bưng, ta chả thấy. Ta bưng tai, bịt mắt, nhất định không thấy.
Thấy rồi, viết rồi, hẳn là đau, đọc rồi, hẳn là xấu hổ, là nhục.
Vũ Trọng Phụng nổi tiếng với giọng văn trào phúng châm biếm xã hội của mình. Ngày xưa, mình làm văn, toàn được khen.
Nhưng lạ, đọc các tác phẩm đó, chả thấy thấm nhiều. Đọc “Quẩn quanh trong tổ” lại thấy thấp thoáng Vũ Trọng Phụng trong đó, nhưng đắng hơn.
Hay vì mình đang sống cùng thời với tác giả nên thế?
“Em ạ”(*)
Thế là thế “đếu”(*) nào?
(*) Từ dùng của Phan An
(**): Nhại “Thư gửi người đàn bà không quen biết” – ANDRÉ MAUROI
Chú thích: Mình sẽ mua tặng em Chung Hoàng cuốn này, để nhớ đêm cuối cùng ở Bali, chị em mình nói chuyện vĩ mô. Em tự nhiên hào hứng nói nhiều, còn chị, mệt rũ ra sau 10 ngày căng thẳng, chỉ còn nhớ, chị đã ngủ trước khi em nói lời “chúc chị ngủ ngon”.
Nghe cha dạy con gái
By Khổng Loan
Một người không tốt với con, con không nên quá bận tâm. Trong cuộc sống của con, không ai phải có nghĩa vụ đối tốt với con trừ cha mẹ. Còn với những người tốt với con, con nên trân trọng và biết ơn điều đó. Nhưng con cũng cần phải có chút đề phòng bởi mỗi người khi làm bất cứ việc gì đều có mục đích riêng. Hãy nhớ, họ tốt với con không đồng nghĩa với việc họ phải quý mến con.
Không có ai là không thể thay thế, không có vật gì thuộc hoàn toàn sở hữu của con. Vì thế, nếu sau này người con yêu thương không còn ở bên, hay họ không còn là nơi con có thể đặt niềm tin, con cũng đừng bi lụy. Sinh mệnh con người thực sự ngắn ngủi, con đừng để mỗi ngày trôi đi vô ích. Người ta tham vọng sống lâu nhưng con chỉ cần sống hạnh phúc mỗi ngày. Hãy trân trong và yêu lấy cuộc sống hiện tại của con.
Trên đời này không có gì là nhất cả, tình yêu chỉ là cảm giác bất chợt đi qua cuộc đời con, nhưng nó sẽ theo thời gian và lòng người mà thay đổi. Nếu như người đó rời xa con, con hãy học cách chờ đợi. Hãy để thời gian rửa sạch vết thương, để tâm hồn con lắng lại rồi nỗi đau của con cũng sẽ dần biến mất. Con đừng mơ ước một tình yêu hoàn hảo, cũng đừng thổi phồng nỗi đau khi nó không còn.
Có những người thành đạt mà không cần trải qua nhiều trường lớp, nhưng điều đó không có nghĩa con thôi nỗ lực học tập. Kiến thức con học được chính là vũ khí con cần có, hãy nhớ người ta không thể làm gì nếu họ chỉ có tay không.
Con không nhất thiết phải chăm sóc cha nửa cuộc đời còn lại và cha cũng thế. Khi trưởng thành, con có thể tự mình bước đi, trách nhiệm của cha cũng đã kết thúc. Sau này dù con hạnh phúc hay buồn đau, con đều phải tự mình lựa chọn và có trách nhiệm với nó.
Con có thể bắt mình phải giữ chữ tín, nhưng không thể yêu cầu người khác làm thế với mình. Con có thể yêu cầu bản thân phải đối đãi tốt với người, nhưng con không thể kì vọng người ta sẽ làm ngược lại. Khi con tốt với họ, họ không có nghĩa vụ phải tốt lại với con. Hãy nhớ điều này nếu không con sẽ luôn gặp ưu phiền trong cuộc sống.
Cha đã mua vé số trong 26 năm thế nhưng chưa một lần trúng, điều đó nói lên rằngmuốn giàu có phải dựa vào nỗ lực làm việc của bản thân, trên đời này không có bữa ăn nào là miễn phí cả.
Chỉ những ai có duyên phận mới trở thành người thân của nhau,cho dù trong cuộc sống bận rộn con ít khi gặp mọi người, nhưng con hãy trân trọng từng khoảnh khắc khi còn bên họ, hãy dành cho họ thời gian để yêu thương con hơn, và hãy gọi điện cho mẹ con.
(Sưu tầm)
Mẹ dặn con gái
By Khổng Loan
Mẹ là người thầy đầu tiên và là người luôn sát cánh, nâng đỡ mọi khó khăn của cuộc sống. Những lời mẹ dạy về cuộc đời, tình yêu … cho con là những gì mẹ rút ra từ chính cuộc đời mẹ.
1. Về cuộc sống
- Con sẽ chẳng bao giờ đạt được điều gì, dù là nhỏ nhất, nếu lúc nào cũng chỉ ngồi im một chỗ.
- Biết trân trọng và đánh giá cao mọi niềm vui, dù là nhỏ nhặt nhất, trong cuộc sống. Đừng lúc nào cũng than vãn và mơ mộng về những thứ mà mình không thể có. Hạnh phúc là biết ước muốn vừa đủ.
- Những người khác có thể lấy đi của con nhiều thứ, ngoại trừ học vấn mà con đã dày công có được.
2. Về tình yêu
- Một người đàn ông đã yêu con thật lòng, anh ta sẽ tìm cách liên lạc lại với con cho dù con có hay không mong đợi điều đó.
- Con chỉ có thể làm thay đổi người đàn ông con yêu nếu anh ta thật tình cũng muốn thay đổi.
- Đừng bao giờ có tư tưởng kỳ vọng thái quá hoặc hoàn toàn ỷ lại vào sự chở che, giúp đỡ của bất kỳ người đàn ông nào, cho dù đó là chồng con. Người phụ nữ tài năng và hiện đại phải biết tự mình đi trên đôi chân của mình.
- Không nên chung sống một cách vội vàng với bất kỳ người đàn ông nào, bởi có thể anh ta không xứng đáng với tình yêu của con.
- Trong hai người đàn ông: một con có thể sống chung và một con không thể sống thiếu (anh ta), hãy chọn kết hôn với người đàn ông thứ hai.
3. Về hôn nhân gia đình
- Đừng quá cố chấp hoặc lúc nào cũng cằn nhằn những chuyện nhỏ nhặt trong cuộc sống hôn nhân. Hãy biết tôn trọng và tin yêu lẫn nhau.
- Để có hạnh phúc với một người đàn ông, con phải biết “kết hôn” với cả cha mẹ và những người thân trong gia đình anh ta.
- Đừng bao giờ phục vụ, chiều chuộng chồng như một người đầy tớ chỉ biết lắng nghe; nếu không, con không những sẽ đánh mất lòng tự trọng và bãn lĩnh của một người vợ hiện đại mà con có nguy cơ đánh mất luôn cả hạnh phúc gia đình.
4. Về vai trò làm mẹ
- Hãy luôn là người bảo vệ, chở che và chăm sóc con cái nhiều và tốt nhất.
- Thái độ thiên vị của người mẹ sẽ làm méo mó sự phát triển nhân cách của các con (cả đứa được thiên vị lẫn đứa không được thiên vị)
- Nếu muốn con tốt nhất thì phải biết sống mẫu mực.
- Tình thuơng đích thực của người mẹ là tình thương vô điều kiện đối với các con.
5. Về nội trợ
- Công việc nội trợ tuy không còn là gánh nặng của người phụ nữ hiện đại nhưng là một nghệ thuật sống và giữ gìn hạnh phúc.
- Đối với người đàn ông biết yêu thương vợ, bữa cơm gia đình thân mật và ngon miệng bao giờ cũng có giá trị hơn những bữa tiệc sang trọng chiêu đãi ở nhà hàng.
6. Về chuyện làm đẹp
- Hãy biết làm đẹp mỗi ngày vì chẳng người đàn ông nào là không thích vợ (người yêu) của mình quyến rũ.
- Nghệ thuật trang điểm là biết cách tôn vinh những nét đẹp vốn có của mình một cách tự nhiên chứ không phải là cố tình thoa son trát phấn một cách lố bịch và kệch cỡm.
- Vẽ đẹp đích thực nằm trong sự giản dị, tự nhiên và có phong cách.
(Sưu tầm)
Ảo tưởng nguy hiểm nhất của con người
By Khổng Loan
Trong phần trả lời phỏng vấn của báo Spiegel, nhà hoạt động hòa bình, tác giả Jonathan Schell đã nêu lên những bài học rút ra từ cuộc khủng hoảng hạt nhân tại Fukushima. Và tại sao ông cho rằng cuộc khủng hoảng hạt nhân tại Nhật Bản sẽ đánh dấu một bước ngoặt đối với thế giới .
Spiegel: Điều gì khiến ông ưu tư nhất về thảm họa hạt nhân Fukushima?
Schell: Rõ ràng toàn bộ vụ thảm họa hạt nhân này nằm ngoài mọi sự chuẩn bị. Thử nhìn vào các sách hướng dẫn đối phó với tai nạn an toàn hạt nhân, bạn không thể tìm thấy mục nào nói rằng: tập trung máy bay trực thăng quân sự, múc đầy nước biển và cố gắng hết sức giội nước vào lò phản ứng nhằm làm mát các thanh nhiên liệu. Hay cũng chẳng có hướng dẫn nào quy định: đưa xe tải kiểm soát bạo động đến phun nước vào các lò phản ứng để ngăn ngừa rò rỉ phóng xạ. Những gì đang diễn ra ở Nhật Bản đã minh chứng sự khó lường của thảm họa hạt nhân.
Spiegel: Nhưng những người ủng hộ năng lượng hạt nhân lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Họ nói rằng Fukushima là một nhà máy điện hạt nhân cũ và lỗi thời cùng lúc bị sóng thần và động đất đánh vào – và cho đến nay chỉ có một số ít người bị phơi nhiễm phóng xạ. Vẫn chưa có người nào chết vì bị nhiễm xạ trực tiếp.
Schell: Rõ ràng là cho đến nay, mọi chuyện vẫn còn tốt hơn nhiều viễn cảnh một vụ nổ hạt nhân khổng lồ theo phiên bản Chernobyl. Nhưng tôi cho rằng bất kỳ phân tích hợp lý nào cũng sẽ cho thấy: nhà máy điện hạt nhân vẫn chưa nằm trong tầm kiểm soát. Những người điều hành nhà máy đang cố trấn an sự hoảng loạng không kiểm soát nơi người dân. Các chuyên gia tại nhà máy Fukushima đã đưa ra hàng loạt phương án giải quyết và sửa chữa, nhưng không có gì chắc chắn. Sẽ không ai dám mô tả sự kiện này là một mô hình an toàn hạt nhân. Vì mô tả như vậy thì chẳng khác nào nói cuộc khủng hoảng tên lửa tại Cuba (1962) là ví dụ điển hình về độ an toàn của kho vũ khí hạt nhân.
Spiegel: Không chỉ ở Đức mà còn ở Hoa Kỳ và Trung Quốc, mọi người lo dự trữ các viên iốt. Đồng thời, những chuyến hàng đến từ Nhật Bản được kiểm tra phóng xạ chặt chẽ. Vậy theo ông, đâu là nguyên nhân sâu xa của nỗi sợ hãi năng lượng hạt nhân?
Schell: Trong tâm trí người dân, điện hạt nhân có liên quan đến vũ khí hạt nhân. Trong thực tế, nguồn năng lượng phát sinh ở cả hai trường hợp đều phát xuất từ phản ứng dây chuyền hạt nhân. Quả thật, không thể xảy ra một vụ nổ nguyên tử trong một nhà máy điện hạt nhân, nhưng người dân cũng đúng khi gán ghép hai hình ảnh này với nhau. Thứ nhất, cả hai trường hợp đều gắn liền với việc phổ biến hạt nhân nguyên tử. Thứ hai, thảm họa ở nhà máy điện hạt nhân và vũ khí hạt nhân đều có khả năng phát tán phóng xạ hạt nhân không kiểm soát, trường hợp điển hình là thảm họa ở Chernobyl. Thứ ba, vấn đề chất thải là một thách thức không nhỏ. Người ta phải chôn chất thải hạt nhân dưới lòng đất gần nửa triệu năm. Như vậy, chúng ta đang hành động như thể người trần gian làm chuyện trên trời, dù chúng ta không thể sống đủ lâu để làm chuyện đó.
Spiegel: Ông cho rằng kinh doanh năng lượng hạt nhân chẳng khác nào chơi một canh bạc với “sức mạnh của mẹ thiên nhiên.” Tại sao năng lượng hạt nhân lại khác hẳn với các nguồn năng lượng khác?
Schell: Bởi vì nó là một thứ năng lượng có sức mạnh khổng lồ. Loại năng lượng tương đương với nó mới chỉ được tìm thấy ở phần lõi của các ngôi sao, không thể tự nhiên tìm thấy trên trái đất. Nhờ những phát minh khoa học tuyệt vời, con người mới có thể sản xuất ra nó trên trái đất. Nhưng, thật không may, chúng ta vẫn chưa đạt đủ trình độ tiên tiến về mặt đạo đức, chính trị như trong khoa học, vậy nên, chúng ta vẫn chưa thật sự sẵn sàng để kiểm soát nguồn năng lượng này đúng cách. Ảo tưởng nguy hiểm nhất ở đây là: con người nghĩ họ có thể kiểm soát năng lượng hạt nhân.
Spiegel: Bất chấp những quan ngại này, chúng ta đang thấy sự “phục hưng” về năng lượng hạt nhân trong những năm gần đây.
Schell: Tôi không nghĩ rằng thực sự có cái gọi là sự “phục hưng” trong năng lượng hạt nhân. Rõ ràng có cụm từ “phục hưng hạt nhân”, nhưng tại nhiều quốc gia trên thế giới, khía cạnh tài chính của điện hạt nhân vẫn không mấy sáng sủa. Các ngân hàng không mặn mà với việc chi tiêu tài chính cho các nhà máy điện hạt nhân mới. Những công ty bảo hiểm khá miễn cưỡng khi trang trải cho các rủi ro liên quan đến hạt nhân.
Spiegel: Nhiều nhà môi trường học hiện nay thậm chí còn kêu gọi phát triển năng lượng hạt nhân, bởi vì họ coi đó là cách duy nhất để hạn chế biến đổi khí hậu.
Schell: Tôi thấy lập luận của họ còn yếu kém. Hiện nay, có khoảng 450 nhà máy điện hạt nhân trên thế giới. Để giảm đáng kể lượng khí thải carbon sẽ phải tăng gấp đôi hoặc gấp ba số nhà máy nêu trên, không chỉ tại các nước có kỹ thuật tinh vi như Nhật Bản. Quan trọng hơn, tôi e rằng cố gắng thực hiện phương án như trên sẽ dẫn đến thất bại. Hãy nghĩ xem chi phí sẽ ra sao nếu chúng ta đổ nguồn lực khan hiếm của quốc gia vào một dữ án có sai sót, và sau đó thảm họa ập đến, còn chúng ta bị buộc phải thanh toán cho khoản đầu tư xây dựng. Lúc này, tai họa không còn là của riêng nước nào, nhưng sẽ là một thảm họa đối với nỗ lực chung nhằm ngăn chặn hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Spiegel: Thủ tướng Đức Angela Merkel luôn là người ủng hộ năng lượng hạt nhân. Nhưng hiện nay, bà ấy đang xúc tiến kế hoạch giảm dần các dự án năng lượng hạt nhân ở Đức. Liệu nước Đức có thể thành công trong sứ mạng chấm dứt hoàn toàn nguồn năng lượng điện hạt nhân?
Schell: Phong trào chống hạt nhân ở Đức chắc chắn mạnh mẽ hơn bất cứ nước nào khác, ngay cả trước khi xảy ra sự cố Fukushima. Tôi muốn nói rằng có khả năng Đức sẽ sớm thực hiện chính sách cắt giảm điện hạt nhân, và các nhà máy điện hạt nhân ở Đức sẽ bị ngưng hoạt động. Tôi tin rằng Nhật Bản cũng sẽ đi theo hướng này.
Spiegel: Tại sao chúng ta vẫn chưa thấy cuộc biểu tình chống hạt nhân tương tự diễn ra tại Hoa Kỳ?
Schell: Ngành công nghiệp hạt nhân có lẽ không còn được quan tâm nhiều ở Hoa Kỳ, bởi vì chúng ta vẫn chưa thấy xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới, kể từ khi tai nạn ở nhà máy điện hạt nhân Three Mile Island diễn ra ở bang Georgia (Hoa Kỳ) năm 1979.
Spiegel: Nhưng Tổng thống Mỹ Barack Obama vừa công bố xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới.
Schell: … và cho đến nay, người dân ở Mỹ dường như chẳng mấy phiền lòng vì nó. Đó là sự thật, cho đến bây giờ. Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy số người ủng hộ điện hạt nhân đã giảm mạnh. Thành thực mà nói, tôi nghĩ rằng người Mỹ không mấy để tâm đến vấn đề này. Chính lúc này, tai nạn hạt nhân ở Fukushima sẽ đánh thức tâm trí người dân.
Spiegel: Ông Obama sẽ từ bỏ chính sách ủng hộ năng lượng hạt nhân của mình?
Schell: Trong thực tế, có khả năng như vậy. Ông Obama sẽ dừng lại – một phần là do liên quan đến ngân sách quốc gia. Nếu bạn muốn gắn vào nhà máy tất cả các tính năng an toàn mới, thì chi phí sẽ tăng lên. Chi phí xây dựng một nhà máy điện hạt nhân hiện nay đã lên đến hàng chục tỷ đô la.
Spiegel: Không lâu sau phát hiện ra năng lượng hạt nhân, khắp Hoa Kỳ, mọi người đều ủng hộ nó. Trong những năm 1950, chính quyền của tổng thống Eisenhower đã nhiệt tình xúc tiến chương trình “Nguyên tử vì hòa bình”.
Schell: Đây là câu chuyện thú vị bởi vì dưới thời Tổng thống Dwight D. Eisenhower, có sự kết nối chặt chẽ giữa năng lượng hạt nhân với vũ khí hạt nhân. Ông Eisenhower tăng kho vũ khí hạt nhân của Mỹ từ 1.400 lên đến 20.000 đầu đạn hạt nhân. Nhưng ông cũng muốn tăng cường yếu tố hạt nhân vì hòa bình trong chính sách của mình. Đó là lý do vì sao chương trình “nguyên tử vì hòa bình” được khởi động, theo đó các nước được cung cấp công nghệ sản xuất điện hạt nhân – “nguyên tử thân thiện” để đổi lại các ràng buộc về phổ biến vũ khí hạt nhân – “nguyên tử hủy diệt”. Ngày nay, tiền lệ này vẫn còn thể hiện trong các điều khoản của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Spiegel: Tổng thống Obama vạch ra tầm nhìn về một thế giới không có vũ khí hạt nhân. Nhưng mọi người phản ứng khá thờ ơ, thậm chí ngay trong đảng của ông. Ông nghĩ sao về điều này?
Schell: Dưới thời Tổng thống Obama, có vẻ như chỉ có mình ông trong chính phủ cầm quyền thực sự tin vào tầm nhìn này. Nhưng công chúng đứng về phía tổng thống. Nếu bạn hỏi người dân liệu họ có muốn sống trong một thế giới không có vũ khí hạt nhân, đa số sẽ khẳng định là: Có. Ở khía cạnh khác, cơ cấu chính quyền quan liêu vẫn tồn tại trong Lầu Năm Góc, Bộ Ngoại giao, trong Bộ Năng lượng. Chính điều này đã khiến tầm nhìn mới của ông Obama về một thế giới phi hạt nhân không thể nào trở thành hành động cắt giảm hạt nhân cách cụ thể. Ngài tổng thống cần nhiều quan chức ủng hộ mình trong chính phủ hơn nữa.
Phần 2: Ngày nay, sự hủy diệt thế giới ít có khả năng diễn ra, nhưng về mặt kỹ thuật là có thể.
Spiegel: Một thế giới không có vũ khí hạt nhân có phải là một tầm nhìn thực tế? Với công nghệ hạt nhân đang có hiện nay, việc triển khai phi hạt nhân hóa toàn cầu có thể ví như bắt thần đèn đã thoát khỏi đèn thần vào năm 1945 ở Hiroshima lại phải chui vào cây đèn một lần nữa?
Schell: Sẽ không bao giờ có một thế giới không có hạt nhân tồn tại. Một khi con người đã chiếm lĩnh được tri thức, thì tri thức không bao giờ bị lạc mất. Vì vậy, bức tranh không vũ khí hạt nhân phải là một bức tranh sống không có vũ khí hạt nhân, chứ không phải sống với tri thức tạo ra chúng. Có nhiều cuộc tranh luận quá quen thuộc chống lại một thế giới phi hạt nhân bằng những lập luận: rồi sẽ có người sẽ sử dụng kiến thức còn sót lại, tạo ra một loại vũ khí hạt nhân và bắt đầu ra lệnh cho thế giới không có khả năng tự vệ. Điều tôi muốn nói là các quốc gia khác trên thế giới cũng sẽ có được kiến thức tạo ra vũ khí hạt nhân và họ có thể, trong thời gian rất ngắn, tái trang bị vũ khí hạt nhân. Do đó, sự mất cân bằng ngày càng mang tính nhất thời hơn nhiều so với ban đầu.
Spiegel: Cấm vũ khí hạt nhân liệu có khả thi nếu không bãi bỏ năng lượng hạt nhân?
Schell: Thế giới không còn vũ khí hạt nhân phải là một một thế giới kiểm soát chặt chẽ công nghệ hạt nhân. Tuy nhiên, chừng nào con người vẫn còn tiếp tục sản xuất năng lượng hạt nhân, bao lâu uranium vẫn tiếp tục được làm giàu và plutonium vẫn đang được chế tạo ở đâu đó trên thế giới, thì việc kiểm soát chặt chẽ tất cả công nghệ hạt nhân sẽ rất khó khăn.
Spiegel: Ông quan ngại thế nào về các mối đe dọa hiện nay, khi công nghệ hạt nhân có khả năng rơi vào tay những kẻ xấu?
Schell: Vấn đề này rất thực tế. Hai điểm nóng trên thế giới đang có hoạt động phổ biến hạt nhân mạnh mẽ hiện nay là Iran và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Nhưng ta có thể thấy nhiều quốc gia khác cũng đang bày tỏ sự quan tâm đặc biệt với điện hạt nhân. Đặc biệt, việc chuyển giao công nghệ hạt nhân ở Trung Đông, đang trở thành mối nguy hiểm thực sự. Chúng ta có thể có ít vũ khí hạt nhân hơn, nhưng lại có thêm nhiều bàn tay đặt trên ngòi nổ hơn.
Spiegel: Có phải chính điều đó làm cho thế giới ngày hôm nay nguy hiểm hơn thế giới trong cuộc Chiến tranh lạnh năm xưa?
Schell: Không, ký ức về một thời khủng hoảng tên lửa Cuba giữa Chiến tranh lạnh vẫn còn sống động trong tâm trí tôi, mọi chuyện lúc ấy được ví như: ngày tàn của thế giới. Nếu không kể đến điều đó, thì quả thật bản chất của nguy hiểm trong thế giới hôm nay đã thay đổi.
Spiegel: Như vậy, hủy diệt nhân loại bằng vũ khí hạt nhân vẫn có thể xảy ra?
Schell: Về cơ bản, khả năng đó vẫn còn. Điều kinh khủng hơn chính là viễn cảnh tất cả các loại vũ khí sẽ được châm ngòi cùng một lúc. Rõ ràng, trong xu thế hiện nay, khả năng này ít xảy ra như thời Chiến tranh lạnh. Tuy nhiên, sẽ có những mối nguy khác xảy đến, dù con người chỉ sử dụng rất ít vũ khí hạt nhân. Ví dụ như: chỉ với một số lượng rất thấp vũ khí, hiểm họa sinh thái từ chiến tranh hạt nhân có khả năng sẽ xảy ra. Nghiên cứu mới đây cho thấy rằng chỉ cần sử dụng khoảng 100 hoặc 150 đầu đạn hạt nhân trong một cuộc xung đột giữa Pakistan và Ấn Độ cũng có thể gây nên một mùa đông hạt nhân đầy muội than trong khí quyển và thiêu rụi các thành phố lớn nhỏ. Điều này sẽ gây nên nạn đói toàn cầu.
Spiegel: Ông đánh giá thế nào về tình trạng vũ khí hạt nhân rơi vào tay bọn khủng bố?
Schell: Về lâu dài, mối nguy hiểm này đang tăng lên rõ ràng. Bản chất của kiến thức khoa học và công nghệ là nó sẽ ngày càng được phổ biến rộng rãi theo thời gian. Rồi sẽ đến thời điểm vũ khí hạt nhân vượt khỏi tầm kiểm soát của các quốc gia và rơi vào tay của các nhóm nhỏ hơn.
Spiegel: Các nhà máy điện hạt nhân được bảo vệ ở mức độ nào để chống lại các cuộc tấn công khủng bố?
Schell: Cho đến nay, các nhà máy điện hạt nhân đã thực hiện nhiều biện pháp an ninh hữu hiệu nhằm ngăn chặn hậu quả trên. Ngành công nghiệp năng lượng hạt nhân đã thành công với biện pháp đơn giản: Xây dựng một nhà máy như vậy sẽ rất tốn kém.
Spiegel: Sự kiện thảm họa hạt nhân ở Nhật Bản lúc này phải chăng chính là ví dụ điển hình cho thấy con người không có khả năng học hỏi từ lịch sử? Một đất nước từng kinh qua thời khắc kinh hoàng của quả bom hạt nhân đầu tiên vẫn quyết định phụ thuộc vào nguồn năng lượng điện nguyên tử.
Schell: Kenzaburo Oe, nhà văn nhận giải Nobel Văn học, cho biết xúc tiến phát triển điện hạt nhân ở Nhật Bản là phản bội các nạn nhân trong vụ nổ bom nguyên tử ở thành phố Hiroshima. Nhưng có lẽ, thảm họa Fukushima sẽ là một bước ngoặt không chỉ thay đổi Nhật Bản, mà còn biến đổi thái độ của các quốc gia khác.
Spiegel: Xin cám ơn ông.
Philip Bethge và Gregor Peter Schmitz thực hiện trên Spiegel.
(Đa Minh dịch) – Thank you!