Bài này, viết theo tinh thần: Chỉ có những thông tin bị ngăn cản xuất hiện trên mặt báo thì mới là thông tin báo chí, những thứ còn lại, chỉ là quảng cáo.

Hồi tháng 9-2010, năm chính trị gia của Anh đã mất hết cả sự nghiệp uy danh sau khi bị lột mặt nạ trong một điều tra mà các nhà báo của một chương trình truyền hình đã cải trang để có được bằng chứng. Theo quy định, Anh cấm các chính trị gia đã nghỉ hưu sử dụng quyền và đặc ân của họ khi có được thời tại vị để trở thành các nhà vận động hành lang kiếm tiền bỏ túi. Một phóng viên của chương trình Dispatches trên Channel 4 đã giới thiệu mình từ công ty lobby, thảo luận các dịch vụ tư vấn với 5 cựu bộ trưởng Công đảng, và thành viên Đảng bảo thủ. Toàn bộ cuộc nói chuyện đều được quay phim lén.

Các ông mô tả mình là “xe taxi chờ khách”, và muốn sử dụng kinh nghiệm để kiếm tiền, nói một cách thô thô là thế. Sau vụ này, quan chức phụ trách kiểm tra của Công đảng, Sir John Lyon, đã đề nghị phải xem lại các quy định về lobby để tránh các lãnh đạo lợi dụng quan hệ, kinh nghiệm thời còn đương nhiệm để trục lợi. Cũng phải nói thêm đây là dịp tranh cử, các điểm xấu của đối thủ chính trị đều bị lôi ra hết ánh sáng, và báo chí giúp cử tri chọn ra đâu là ứng viên thực sự cần cho họ.

Đó là chuyện ở Anh, nơi rất khuyến khích việc báo chí nhập vai để điều tra, và hầu như không ai thắc mắc về tính pháp lý hay đạo đức của hành động nhập vai của nhà báo. Họ cho rằng, nếu các chính trị gia, những người nắm trong tay quyền hành, thực sự trong sáng, thì chẳng có gì “rung chuyển” được tinh thần họ. Hành động của báo chí chỉ là bước cuối cùng làm lộ hết cái đuôi khỉ ra. Chính trị gia, người của cơ quan công quyền, tiêu thuế của dân bị lừa để lộ đuôi khỉ mà không kêu được, chuyện này khác người thường bị lừa ở chỗ đó.

Câu chuyện của quá khứ?

Nhưng ở Mỹ, các chuyên gia báo chí tỏ ra bi quan trước câu hỏi: “Liệu báo chí nhập vai có là chuyện của quá khứ?”

Bill Buzenberg, tổng giám đốc của Trung tâm Liêm chính công chúng, một tổ chức báo chí điều tra độc lập, cho rằng nếu một nhà nhà báo tác nghiệp mà lại giới thiệu mình không là nhà báo thì “không phải là một ý tưởng hay”. Còn Howard Kurtz, nhà phê bình truyền thông của Washington Post và CNN nhận định ngày càng ít nhà báo làm công việc báo chí nhập vai điều tra như những năm 1970, 1980 hay 1990. Những chương trình điều tra riêng ngày này có xu hướng đi theo chân các lực lượng thi hành pháp luật, giống như chương trình Dateline của NBC.

Vì sao lại có sự suy giảm như vậy? Kurtz giải thích: Lý do là cho dù đó là bài điều tra công phu, nhưng vì nhà báo nhập vai, giả danh nên có thể gây ra nhiều sự nghi ngờ. Nhưng đó không hẳn là toàn bộ câu chuyện.
Báo chí nhập vai có lịch sử lâu đời. Nellie Bly, từng nổi tiếng là người đi khắp thế giới trong 80 ngày, đã có bài điều tra nổi tiếng về điều kiện sinh hoạt của những người xin tị nạn nhưng tâm thần cho tờ New York World. Bly giả vờ bị điên để qua mắt được hàng loạt bác sỹ và được đưa vào khu tị nạn dành cho người điên. Ở đó, bà chứng kiến những cảnh kinh hoàng nhất về điều kiện sinh hoạt, những cách hành xử dã man của các y tá và những người có tinh thần bình thường khác.

Loạt bài điều tra sau đó được xuất bản thành sách, có tên 10 ngày ở nhà điên, đã tạo nên một làn sóng lớn. Bly sau đó được mời vào đội điều tra của chính phủ về điều kiện sinh hoạt của các khu tị nạn.

Kurtz cho rằng những năm 1970 và 1980, Chicago chứng kiến thời đại vàng của báo chí nhập vai, nhờ nỗ lực của một phụ nữ tên Pam Zekman. Bà và và đồng đội tại truyền hình WBBM đã sử dụng nghiệp vụ điều tra báo chí để đưa ra một loạt các câu chuyện động trời. Bà trở thành người điều dưỡng viết bài về y tế,  thầy dạy khiêu vũ, trợ lý trong một trạm y tế để viết bài về tình trạng phá thai, thậm chí còn kiếm việc ở sân bay để biết người ta kiểm tra hành lý ra sao.
Nhưng bài báo lớn nhất của Zekman là khi bà làm việc cho Chicago Sun-Times. Ai cũng biết chính quyền Chicago tham nhũng, nhưng Zekman mới là  người chứng minh việc đó. Bà mua một quán rượu và làm hàng loạt các vi phạm về quy định, lưu lại hàng loạt những bằng chứng cho thấy những nhân viên công quyền, từ đơn vị kiểm tra việc thực hiện phòng cháy chữa cháy, tới thông hơi, tới hành chính, kế toán…đều nhận hối lộ để làm ngơ các vi phạm của bà.

Loạt bài 25 kỳ đầy những chi tiết đắt giá. Hàng loạt du khách tới quán rượu vì nó trở nên quá nổi tiếng, và hàng trăm người gọi điện tới tòa soạn để thông báo về trường hợp của họ, báo chí thế giới cũng vào cuộc. Tổng cộng 29 thanh tra điện lực đã bị khởi tố, và cơ quan ngân khố Illinois phải thành lập ủy ban điều tra mới.

Những năm gần đây, Barbara Ehrenreich đã giả mạo thân nhân để làm việc như hầu bàn, phụ việc, nhân viên Wal-Mart, giúp việc gia đình để viết về họ.

Nhưng ngoài  những nhân vật này ra, báo chí nhập vai đang ngày càng ít đi.

Năm 1992, chương trình PrimeTime Live của ABC đã cho phóng viên đi điều tra về cửa hàng bán thực phẩm Food Lion. Phóng viên đã giả mạo là người xin việc, vào làm việc để biết cửa hàng đã cẩu thả ra sao trong quá trình cung cấp thực phẩm cho khách hàng. Người xem tin là Food Lion đã sai.

Nhưng Food Lion không phải dễ chấp nhận, đã đâm đơn kiện chống lại ABC. Cửa hàng này không phản đối bài viết về tính chính xác, nhưng cáo buộc phóng viên có tin vì đã dối trá. Food Lion kiện ABC vì lừa đảo (trong đơn xin việc), xâm nhập trái phép (đến Food Lion mà không được phép) và vi phạm luật trung thành (vì quay phim những hành vi sai phạm trong khi đáng lý phải làm việc vào giờ đó). Sau nhiều năm tranh cãi, năm 1997, thẩm phán đã phán Food Lion được bồi thường 5,5 triệu USD. Năm 1999, vụ án đã được làm lại sau khi ABC kháng cáo.

Nhưng khi đó đã quá trễ, do thời gian tranh cãi pháp lý tính tới gần 7 năm, vô cùng tốn kém. Các phóng viên và tòa soạn báo biết cái giá đắt như thế nào. Đó là chưa phải tốn máu.

Việc suy giảm của thể loại báo chí điều tra, nhìn chung, phản ánh quan điểm thận trọng ngày càng tăng, cũng như sự bảo thủ ngày càng tăng trong báo giới, đặc biệt là các tập đoàn báo chí “chiếu trên” của Mỹ. Khi các phóng viên càng ngày càng trở nên dễ nổi tiếng hơn trong vài thập kỷ qua, họ trở thành một phần của chính cấu trúc quyền lực mà đáng lý, họ phải có trách nhiệm theo dõi và chỉ trích.

Vì báo chí điều tra trở nên quá hiếm hoi, các tổ chức tư nhân phải lấp vào chỗ trống. Tập hợp các cá nhân đã hình thành tổ chức phi lợi nhuận có tên ProPublica, với ngân sách hoạt động hàng năm là 10 triệu USD. Nơi đây đang có đội ngũ các phóng viên điều tra báo chí lớn nhất của nước Mỹ.

Tác phẩm của họ đã được trao giải Putlizer danh giá lần đầu tiên dành cho báo mạng.

Có thể đọc thêm ở đây:

http://tuoitre.vn/The-gioi/373421/Lan-dau-tien-bao-mang-doat-giai-Pulitzer.html

và ở đây:

http://tuoitre.vn/The-gioi/434146/Bao-mang-lan-dau-gianh-giai%C2%A0Pulitzer-2011.html

(Còn nữa)

Journalism No Comments January 8th, 2012

Bị truyền thông thế giới mô tả  là “lập dị”, “khùng”, trong khi báo chí cũng như người dân trong nước gọi là “lãnh tụ yêu quý”, nhà lãnh đạo Kim Jong Il đã sử dụng kỹ năng chính trị để duy trì quyền lực với hiệu quả khó có thể phủ nhận.

Ông tiếp quản vị trí lãnh đạo từ cha mình – nhà sáng lập CHDCND Triều Tiên – bằng cách sử dụng các phương pháp tuyên truyền, các hoạt động đầy bí ẩn được huyền thoại hóa cùng lực lượng quân đội khổng lồ.

Báo chí thế giới cho rằng, các chi tiết liên quan tới ông Kim đều mang tính “phỏng đoán”, từ ngày sinh, nơi sinh và các sự kiện đưa ông lên làm lãnh đạo và duy trì sức mạnh cầm quyền đến nay. Người dân gọi ông là “lãnh tụ yêu quý”, “người kế tục vĩ đại sự nghiệp cách mạng”, trong khi gọi cha ông là Kim Il-sung là “lãnh tụ vĩ đại”.  Ở tất cả các gia đình hay các cơ quan nước đều treo trang trọng bức chân dung của ông bên cạnh cha mình. Khắp nơi mọi chốn đều treo các khẩu hiệu ca ngợi hai cha con.

Dáng người thấp đậm, báo chí thế giới hay mô tả ông thích đi giày lót đế để tăng chiều cao, chuộng đeo kính mát quá cỡ so với mặt. Ông rất thích điện ảnh, và từng bắt cóc cặp diễn viên, đạo diễn Hàn Quốc năm 1978 để yêu cầu giúp để vực dậy nền điện ảnh nước nhà. Cặp vợ chồng diễn viên, đạo diễn Choi En-hui và Shin Sang-ok sau đó đã mô tả ông Kim là người thông minh, nhưng “không có cảm giác mình đã làm việc có tội vì vốn được sinh ra và lớn lên trong môi trường như vậy”. Ông có  bộ sưu tập 20 ngàn đĩa phim nước ngoài, trong đó có đủ bộ James Bond.

Cho dù ông ít khi thấy thế giới bên ngoài (ngoại trừ Trung Quốc, Nga và Indonesia), các chính khách từng gặp ông đều cho rằng ông là người “am hiểu tình hình thế giới”.

Cựu Tổng thống Mỹ G.Bush gọi ông là “yêu tinh”, sách học của trẻ em Hàn Quốc vẽ hình ông Kim là con quỷ có sừng và răng nanh, nhưng những người đã từng gặp ông không giấu sự ngạc nhiên về ông. “Ông ta rất  hay nói” – Tổng thống Hàn Quốc Roh Moo – hyun nhận xét sau khi gặp ông Kim ở Bình Nhưỡng năm 2007. “Và là người có phong cách và thái độ linh hoạt nhất ở CHDCND Triều Tiên”. Còn bà Wendy Sherman, quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ từng phục vụ dưới thời Ngoại tưởng Madeleine K.Albright và tháp tùng bà tới CHDCND Triều Tiên nói năm 2008 nhận xét: “Ông ta thông minh, quan tâm tới mọi việc xung quanh, có kiến thức, tự tin, và chủ động trong mọi tình huống”.

Sử dụng con bài hạt nhân một cách thông minh, ông Kim đã duy trì được ảnh hưởng của mình và cân bằng vị trí trên bàn đàm phán với các bên, thậm chí còn vượt trội. Nói như GS Gramham Allison của ĐH Harvard (Mỹ): Khi người ta viết lại lịch sử thời này, điểm số sẽ là Kim: 8; Bush: 0”. Còn Alexander Mansourov, học giả về Triều Tiên và nhà cựu ngoại giao Nga cho rằng: “Tôi tin ông ta thông minh và thực tế.  Cũng có thể tàn nhẫn. Ông ta là người không để rơi vãi quyền lực cho những người quanh mình”.

Theo tài liệu của Triều Tiên, ông Kim sinh năm 1942 trong cabin tại một lán trại bí mật của du kích chống  Nhật đang nằm dưới sự chỉ huy của cha ông ở núi thiêng Paektu, CHDCND Triều Tiên. Truyền thông nước này cho biết, khi ông ra đời, có một ngôi sao sáng rực trên bầu trời, và cầu vồng xuất hiện. Ông chỉ là một cậu bé khi CHDCND Triều Tiên tấn công Hàn Quốc, và cuộc chiến liên Triều bùng nổ những năm 1950. Không có nhiều chi tiết về thời điểm ông lớn lên, ngoại trừ thông tin chính thức là ông tốt nghiệp Khoa chính trị học và kinh tế học ở trường ĐH đặt theo tên của cha mình năm 1964. Ngay sau khi ra trường, ông Kim bắt đầu làm việc tại Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên (WPK). Năm 1973, ông được bầu làm Bí thư WPK. Khi còn ít tuổi, sáng sáng, ông đều đến vấn an cha, giúp cha đi giày cho tới khi được bầu vào Bộ Chính trị khi 32 tuổi, vào năm 1974.

Ông rất ít khi xuất hiện trước nơi công cộng hay phát biểu. Khi nói, ông có giọng cao, và vẻ hiền lành của cha mình. Theo Hwang Jang-yop, cựu thư ký WPK đã đào tẩu sang Seoul năm 1997, ngày  từ nhỏ, ông Kim con đã tỏ ra am hiểu về quyền lực. Tháng 8-1997, ông trở thành Tổng Bí thư WPK và đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch Quốc hội Triều Tiên các khóa từ năm 1982 – 1998. Ông làm Tư lệnh tối cao Quân đội Nhân dân Triều Tiên từ tháng 12/1992 – tháng 4/1993.

Tiếp nối quan điểm lãnh đạo “tự lực tự cường” và độc lập, ông Kim là một trong những lãnh đạo bí ẩn nhất cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, lãnh đạo một đất nước cô lập về ngoại giao, suy sụp về kinh tế với 1/3 trẻ em bị đói.  Ông chết để lại một người vợ chính thức là Kim Yong Suk, 1 con gái và 3 con trai.

Chuyên gia nghiên cứu về lịch sử Triều Tiên Andre Lankov nhận định: “Ông ta sẽ được nhớ đến như một người phải chịu trách nhiệm về những việc làm khủng khiếp nhất liên quan sự tồn tại của  một trong những nền độc tài  tồi tệ nhất trong lịch sử Triều Tiên và thế giới, ít nhất là trong thế kỷ 20 và 21″.

Journalism No Comments December 20th, 2011

Một xã hội vận hành tốt cần các thành phần tham gia  có vai trò độc lập, bổ sung và đối lập nhau, bao gồm nhà nước, tổ chức dân sự, báo chí, nhân dân. Báo chí có vai trò độc lập, giám sát hoạt động của các thành phần trong xã hội. Tuy nhiên, không phải lúc nào thông tin mang tính điều tra cũng dọn sẵn. Các nhà báo phải lăn lộn, mạo hiểm rất nhiều thứ, kể cả tính mạng của mình, để có được các thông tin hấp dẫn người đọc.

Có người nói rằng, tin tức là thứ mà ai đó, ở đâu đó, muốn che đậy, giấu giếm, đàn áp không cho xuất hiện, tất cả những thứ còn lại trên báo chí đều là quảng cáo.

Nhập vai là 1 kỹ năng trong báo chí điều tra. Tùy từng nước nhìn nhận và đánh giá kỹ năng này. Ở Bắc Âu có xu hướng cho rằng, báo chí tuyệt đối không nên có hành động khiến người khác sập bẫy, ví dụ, đề nghị hối lộ cho quan chức, rồi quan chức nhận hối lộ, rồi đăng tải lên đây là quan chức vô đạo đức. Tuy nhiên, Anh là nước rất thích kiểu nhập vai này. Cách nay không lâu, các quan chức nước này đã bị phát hiện sẵn sàng sử dụng sức ảnh hưởng của mình để làm lợi cho doanh nghiệp sau khi 1 nhóm nhà báo giả dạng là người môi giới, trả khoản tiền bộn cho các ông, rồi quay lại cảnh này bằng máy quay bí mật. Không ai thắc mắc về tính “đạo đức” của các nhà báo trong trường hợp này, vì họ đã thực hiện vai trò kiểm tra các quan chức, thay mặt dân chúng. Dù có bị bẫy hay không, các ông quan chức đó cũng không được làm điều mà họ đã làm. Nếu vì lợi ích công, hành động nhập vai này là hoàn toàn chấp nhận được.

Về nguyên tắc chung, các phóng viên phải công khai hoạt động của họ, tức giới thiệu giải thích…làm cho người mình tiếp xúc hiểu công việc đang được tiến hành, mục đích, yêu cầu…Tức là phóng viên phải công khai họ là ai. Tuy nhiên, phóng viên nhập vai lại khác. Họ có một số nguyên tắc cho phép họ nhập vai như sau:

1. Thông tin mà phóng viên muốn nhận được có ích cho xã hội, cho số đông, ví dụ như các vấn nạn xã hội (tham nhũng, bảo kê, hối lộ, làm sai, lạm dụng chức vụ quyền hạn, vi phạm quyền con người)

2. Các biện pháp thu thập thông tin bình thường, công khai không đủ để họ có thể đạt được mục tiêu mong muốn, tức là họ biết có vấn nạn xảy ra, nhưng nếu không nhập vai thì họ sẽ không thể có được bằng chứng, hay thông tin.

3. Nếu họ nhập vai, nguy cơ đối với họ ở  mức có thể chấp nhận được.

4. Quyết định sử dụng các thông tin có được từ biện pháp nhập vai, cũng như xuất bản thông tin này có sự đồng ý, và nhận lãnh trách nhiệm của tổng biên tập hay người đại diện của phóng viên này.

Ở nơi mà  không có luật tiếp cận thông tin, hay thông tin bị ngăn chặn, che giấu, nhập vai là biện pháp cuối cùng mà phóng viên buộc phải thực hiện. Cho dù nhập vai có thể bị tranh cãi rằng không đạo đức, nhưng tôi cho rằng nó không sai trái. Điều quan trọng là phóng viên có được thông tin đúng.

Nếu các nhà báo sử dụng biện pháp nhập vai không được bảo vệ, thì  sẽ đặt ra những tiền lệ rất xấu cho công việc làm báo, và hậu quả là xã hội, tức chúng ta, sẽ phải gánh chịu.

–

Journalism No Comments December 4th, 2011

Câu chuyện của Johann Hari, một tay bình luận báo chí nổi tiếng ở Anh, tự rời bỏ công việc báo chí để bước vào trường học, học lại từ đầu, bằng tiền túi của mình, đang khiến mình suy nghĩ.

Mình biết đến Johann Hari khi còn đi học ở London. Ngày đó, có 3 tờ mình hay đọc là The Telegraph, The Guardian và The Independent. Báo chí ở Anh đa dạng, nhưng những tờ báo lá cải không khiến cho mình thấy mình sáng suốt hơn chút nào. Tờ The Telegraph rất nghiêm túc, The Guardian cũng thế. Phân tích, bình luận, cách dùng ngôn ngữ…mỗi tờ, mỗi ngày như những món ăn ngon vào buổi sáng.

Tờ The Independent là nơi mình thực tập trước khi tốt nghiệp. Mình chú ý đến cái tên Johann Hari, vì thói quen đọc báo là đọc tên tác giả, và hơn nữa, Johann Hari bằng tuổi mình, nhưng đã là một columnist có hạng, đoạt nhiều giải thưởng, và tài năng đã được thừa nhận tại một nền báo chí lâu đời và rất phát triển ở một đất nước tự do.

Nhưng đến gần đây, khi Johann Hari viết 1 bài xin lỗi rất dài đăng tải trên báo về việc anh đã sử dụng những trích dẫn mà không phải do mình hỏi, nhưng người trả lời phỏng vấn đã nói ở đâu đó, trên bài viết của mình. Lý do, như anh giải thích, là anh chỉ muốn cho những gì họ nói trở nên rõ ràng hơn với độc giả. Cũng là ý tốt. Nhưng đến nay thì như anh thừa nhận, đó là việc làm sai. Đơn giản vì nếu anh không phải là người hỏi trực tiếp, và người đã không nói với anh, thì cách diễn đạt của anh phải khác để bạn đọc không hiểu lầm.Nhưng việc này mới nghiêm trọng hơn. Anh sử dụng chiêu lấy tên giả để viết những bình luận, hay thay đổi thông tin theo hướng bất lợi cho những nhân vật nổi tiếng đã chỉ trích anh (vốn là các nhà báo) trên Wikipedia.

Việc đánh cắp trích dẫn, và ném đá giấu tay đồng nghiệp  đã đặt một dấu dừng cho sự nghiệp của Johann, có thể là tạm thời.

Các phân tích trên báo chí đưa ra nhiều lý do. Trong đó, vấn đề mấu chốt là Johann chưa bao giờ đi học ở trường báo chí hay làm ở các ban tin tức, mà nhảy một phát lên vị trí columnist và tạo dựng sự nghiệp của mình ở đó, với vai trò là columnist, người chuyên phụ trách phỏng vấn và là phóng viên thường trú ở nước ngoài.

Bản thân Johann viết:

“Tôi đã làm 2 thứ ngu ngốc và sai trái. Đầu tiên là sau khi tôi phỏng vấn, tôi gõ lại những ý họ nói và thấy những gì mà mình thấy rất rõ ràng khi mình nghe họ nói trực tiếp lại trở thành khó hiểu khi viết lên mặt báo. Khi đó, nếu người trả lời phỏng vấn đã trả lời tương tự ở đâu đó, thì tôi sẽ dùng ý đó của họ. Tôi tự bào chữ cho mình rằng tôi đang cố gắng giúp cho họ thể hiện ý một cách rõ ràng nhất với bạn đọc.

Nhưng tôi đã sai. Một cuộc phỏng vấn không phải là màn chụp X-quang vào những ý nghĩ tốt nhất của 1 người. Đó là một bản tin về một cuộc gặp gỡ. Nếu muốn thêm chi tiết, thì có những cách khác để viết….

Nếu tôi hỏi rất nhiều đồng nghiệp có kinh nghiệm mà tôi có ở The Independent – những người luôn dành thời gian cho tôi – chắc chắn họ đã nói với tôi là việc tôi làm là sai, và vì sao lại sai như vậy.

Việc tôi không hỏi họ, thể hiện sự kiêu ngạo và ngu ngốc.”

Với những người làm báo, câu chuyện của Johann không quá ngạc nhiên. Mình đồng ý với bình luận trên tờ The Economist, rằng đó là khi người ta phát hiện ra, thì anh mới thanh minh. Nhưng có biết bao người bị bịa đặt trích dẫn trên báo chí? Những người nào hay đọc báo thì mới biết mình đã bị đặt một câu mà mình chưa bao giờ nói vào miệng. Còn những người nông dân, những người ít tiếp xúc với báo chí, thì làm sao họ biết?

Chỉ có lương tâm của nhà báo biết.

Và việc ai đó, nói không đủ hay khi được phỏng vấn, thì như bình luận trên The Economist, đó là lỗi của nhà báo.

Ở những nước đang phát triển, như tờ The Economist bình luận, rất ít điều có thể ngăn cản nhà báo bịa đặt, trừ phi lương tâm của nhà báo đủ mạnh.

Tòa soạn luôn cần trích dẫn hay, hấp dẫn, gây sốc, gây tranh cãi.

Nhưng không phải lúc nào phóng viên cũng mang được về. Mấu chốt nó ở chỗ đấy.

Khi không có trích dẫn hay, phóng viên chỉ còn cách trách bản thân mình,  đừng trách người phỏng vấn.

Tôi vẫn nói, đưa tin thì không khó. Cái gọi là người đưa tin thì không khó. Nhưng làm nhà báo thì khó.

Nó cần các kỹ năng làm báo, và cần cái gọi là đạo đức nghề nghiệp, mà nếu không có, thì sẽ vô cùng nguy hiểm cho xã hội.

Đạo đức nghề nghiệp là thứ cần phải học, phải nghiên cứu, phải có người đi trước dẫn dắt, chỉ bảo, và cần sự chiêm nghiệm của bản thân, và sự tự nguyện chấp thuận đi theo của lương tâm.

Hi vọng Johann sẽ chọn vào học City University London. Ở đó, cách họ dạy làm báo sẽ giúp cho sinh viên hiểu, có những hàng rào mà phóng viên sẽ không được phép bước qua.

Dù sao, mình vẫn chờ đợi có ngày Johann sẽ viết lại. Trên một tờ báo nào đó. Bởi, ai cũng có thể mắc sai lầm. Vấn đề là họ đứng lên và tiếp tục đi tiếp như thế nào.

Journalism No Comments September 23rd, 2011

Cuộc họp Các ngoại trưởng ASEAN lần thứ 44, và Diễn đàn khu vực châu Á lần thứ 18 cuối cùng cũng sắp kết thúc. 10 ngày theo dõi các sự kiện ngoại giao của ASEAN, căng tai và căng óc để hiểu hàm ý của những lời lẽ ngoại giao, mà sau khi nghe lại băng, đến phóng viên Tây cũng nói “tao chả hiểu ông ấy nói gì, “không makes sense”.

10 ngày chỉ có từ chỗ ở đến nơi họp, đến lúc 9h sáng và về lúc 9h đêm (có hôm 11h). Biển Đông là chuyện duy nhất mà phóng viên ở đây quan tâm, tiếc là chả ông bà nào nói gì mới, hay nhiều. Cuộc họp ngoại giao khác với cuộc hội thảo của các nhà nghiên cứu, các học giả ở chỗ đó. Ngoại giao thì chệch ra ngoài làm sao được.

Mình thích phong thái ngoại giao của bà Mỹ quá. Ăn mặc rất đẹp, thấy phóng viên là hỏi tươi lém: “Hello every one. How are you doing?”. Cả bọn đang đợi dài cổ ra, thấy thế nhao nhao lên, nhưng hỏi thì cũng có được trả lời đâu. Tất cả các cuộc gặp của Mỹ với các nước khác, phóng viên cứ gọi là chen lấn xô đẩy, chờ cả 2,3 tiếng. Khổ một nỗi, không thấy tin gì…

Mình cũng thích cách tác nghiệp của các bạn Nhựt Bổn. Rất quyết liệt, toàn mang hàng khủng đi chiến đấu. Cái trung tâm báo chí hơn 200 người thì có tới 2/3 các bạn Nhựt Bổn, trong số đó có đa phần là từ NHK. Haizzz, ở đâu có Triều Tiên, ở đó có Nhựt Bổn mừ.  Các chính khách Nhật sẵn sàng trả lời câu hỏi, tổ chức họp báo cứ là nhiệt tình.

Nước chủ nhà Indonesia đợt này làm cứ gọi là đâu ra đấy. Có ông Ngoại trưởng tự tin, thông thạo  tất cả các vấn đề. Tổ chức họp báo không cần xem giấy, nói tiếng Anh chuẩn không cần chỉnh…

Có ông Ngoại trưởng Philippines hơn 70 tuổi nhưng đau đáu vấn đề biển Đông. Tổ chức họp báo liên tục, đưa thông tin tới báo chí ầm ầm. Ông trở thành hot man của báo chí. Gặp ông ở đâu cũng túm lấy ông, riết rồi ông cũng chả nói gì hay hơn cái cũ, nhưng cứ vây quanh chơi vậy đó. Thả ông đi, nhỡ ông í lại nói cái gì hay ho thì biết lèm seo. Ông í rất hoành tráng, tổ chức họp báo cho thời gian hẳn 1 tiếng, cánh báo chí dùng hết 25 phút, hết cả câu hỏi để hỏi. Nói chung, Philippines rất kiên quyết và tranh thủ hội nghị lần này để quảng bá quan điểm của mình về tranh chấp trên biển Đông.

Một ông giáo sư báo chí người Đức nói: “Thật là chưa thấy cái hội nghị nào thế này trong đời. Chả có thông báo ngắn sau các cuộc họp các bên, cả ngày có 1 cái họp báo chí thì lại cũng bị hoãn. Thế thì phóng viên biết lấy gì mà viết nhỉ?”

Hơ, hỏi thế thì biết trả lời làm sao!

Chờ đợi mãi, cuối cùng cái hướng dẫn thực thi DOC cũng có. 8 điều trong 1 trang giấy, không có tính ràng buộc pháp lý, kém cụ thể…Con đường tới tương lai cứ gọi là xa tắp…

Lần này, chưa xem được múa Bali…

Journalism No Comments July 23rd, 2011

BBC blog báo chí báo chí điều tra campuchia citizen journalism Dachau education enviroment filming inspiration Internet interview Journalism journalism ethics kindness kinh tế Life linh tinh London memorial mom money is funny môi trường mũ bảo hiểm mẹ new media news source new year online online journalism Paris pasta photojournalism pulitzer Père Lachaise reuters scholarship tiếng Việt travel tunis Tunisia xe đạp xmas đạo đức báo chí